Een positieve test, en dan begint het wachten. Veel vrouwen willen in die eerste weken weten of de zwangerschap zich goed ontwikkelt. Het zwangerschapshormoon hCG geeft daar een eerste antwoord op, mits je weet hoe je het leest.
Wat hCG is en wanneer het meetbaar wordt
Humaan choriongonadotrofine (hCG) wordt gemaakt door het jonge embryo zodra het zich innestelt, meestal zes tot tien dagen na de eisprong. Vanaf dat moment stijgt het snel. In bloed is hCG eerder en preciezer te meten dan in urine: een bloedtest geeft een getal, een urinetest alleen "positief" boven een drempel. Ongeveer 10 tot 12 dagen na de eisprong is hCG in bloed betrouwbaar aantoonbaar.
Eén waarde zegt weinig
Het bereik van normale hCG-waarden bij dezelfde zwangerschapsduur is enorm: rond zes weken kan de ene vrouw 500 hebben en de andere 10.000, en beide zwangerschappen kunnen zich prima ontwikkelen. Een losse waarde vergelijken met een tabel op internet leidt dus vooral tot onrust. Wat wél iets zegt, is de stijging tussen twee metingen met ongeveer 48 uur ertussen, in hetzelfde laboratorium.
Hoe snel hoort hCG te stijgen?
Lange tijd gold: "hCG moet elke twee dagen verdubbelen." Het onderzoek van Barnhart en collega's (2004) bij vrouwen met een zich goed ontwikkelende zwangerschap in de baarmoeder liet zien dat dat te streng is. De minimale stijging in 48 uur bij een normale zwangerschap was 53 procent; de meeste zwangerschappen stegen sneller. In een grotere vervolgstudie (2016) bleek de traagste nog normale stijging bij een lage beginwaarde zelfs rond 35 procent in twee dagen te liggen. Een stijging van 60 procent is dus geen slecht teken, ook al is het geen verdubbeling.
Richting week 8 tot 11 vlakt de stijging af en bereikt hCG een piek; daarna daalt de waarde weer. De 48-uursregel geldt daarom alleen in de eerste weken, bij waarden tot enkele duizenden.
Wat een trage stijging of daling betekent
- Stijging duidelijk onder de 35 tot 53 procent in 48 uur past minder goed bij een normale zwangerschap in de baarmoeder. Het kan wijzen op een vroege miskraam of op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Dat is een reden om direct contact op te nemen met je verloskundige of huisarts, zeker bij buikpijn of bloedverlies.
- Dalende waarde past bij een miskraam die al begonnen is.
- Snelle stijging, normale waarden: geruststellend, maar geen garantie. Vanaf ongeveer 1.500 tot 2.000 IU/L hoort er op een inwendige echo een vruchtzak zichtbaar te zijn; de echo neemt het dan over van de bloedwaarde.
Progesteron ernaast
Progesteron houdt het baarmoederslijmvlies in stand. Een lage progesteronwaarde in de vroege zwangerschap komt vaker voor bij zwangerschappen die niet doorgaan, maar de waarde is op zichzelf niet doorslaggevend. Een uitslag van hCG en progesteron samen geeft een vollediger beeld en is nuttig om met je verloskundige te bespreken.
Praktisch
- Prik pas als je op zijn vroegst 10 tot 12 dagen na de eisprong bent.
- Herhaal na 48 uur, bij hetzelfde lab.
- Kijk naar de stijging, niet naar de losse waarde.
- Bloedverlies, buikpijn of duizeligheid? Wacht dan niet op een uitslag maar bel.
Bronnen
- Barnhart KT, Sammel MD, Rinaudo PF, Zhou L, Hummel AC, Guo W. Symptomatic patients with an early viable intrauterine pregnancy: hCG curves redefined. Obstetrics & Gynecology. 2004;104(1):50–55. doi:10.1097/01.AOG.0000128174.48843.12
- Barnhart KT, Guo W, Cary MS, et al. Differences in Serum Human Chorionic Gonadotropin Rise in Early Pregnancy by Race and Value at Presentation. Obstetrics & Gynecology. 2016;128(3):504–511. doi:10.1097/AOG.0000000000001568
- Seeber BE, Sammel MD, Guo W, Zhou L, Hummel AC, Barnhart KT. Application of redefined human chorionic gonadotropin curves for the diagnosis of women at risk for ectopic pregnancy. Fertility and Sterility. 2006;86(2):454–459. doi:10.1016/j.fertnstert.2005.12.056
- Cole LA. hCG, the wonder of today's science. Reproductive Biology and Endocrinology. 2012;10:24. doi:10.1186/1477-7827-10-24