De schildklier bepaalt het tempo van je stofwisseling, en dat tempo doet ook je cyclus en een vroege zwangerschap aan. Daarom staat TSH in vrijwel elk hormoonpakket. Maar welke waarde is "goed" als je zwanger wilt worden?
Wat TSH meet
TSH is het signaal uit de hypofyse dat de schildklier aanzet tot werken. Werkt de schildklier te traag (hypothyreoïdie), dan stijgt TSH; werkt hij te hard, dan daalt TSH. Een licht verhoogde TSH bij een nog normaal schildklierhormoon (FT4) heet subklinische hypothyreoïdie. Buiten de zwangerschap ligt de bovengrens van het referentiebereik in de meeste laboratoria rond 4 tot 4,5 mIU/L.
Waarom het uitmaakt bij een kinderwens
Een trage schildklier kan onregelmatige cycli, uitblijvende eisprong en een verhoogd prolactine geven. In de zwangerschap heeft het kind de eerste weken alleen schildklierhormoon van de moeder. De richtlijn van de American Thyroid Association (ATA) uit 2017 adviseert daarom bij vrouwen met vruchtbaarheidsproblemen of een verhoogd risico de TSH te bepalen vóór of vroeg in de zwangerschap.
Welke grens geldt?
Hier verschillen de richtlijnen iets, en dat is goed om te weten als je je uitslag leest.
- TSH boven het referentiebereik (meestal > 4 mIU/L): behandelen met levothyroxine bij een kinderwens. Daarover zijn de ATA en de American Society for Reproductive Medicine (ASRM) het eens.
- TSH tussen 2,5 en 4 mIU/L: volgens de ASRM-richtlijn uit 2015 is er onvoldoende bewijs dat behandelen de kans op zwangerschap vergroot. Wel zijn er aanwijzingen voor meer miskramen bij deze waarden, zeker in combinatie met schildklierantistoffen. De ATA raadt behandeling aan bij vrouwen met antistoffen die een ivf-behandeling ingaan, en overweegt het bij een TSH boven 2,5 als antistoffen aanwezig zijn.
- In de zwangerschap zelf ligt het referentiebereik lager; laboratoria gebruiken dan bij voorkeur zwangerschapsspecifieke grenzen.
Antistoffen: waarom anti-TPO meetelt
Antistoffen tegen thyreoperoxidase (anti-TPO) komen bij ongeveer één op de tien vrouwen in de vruchtbare leeftijd voor en wijzen op een auto-immuunreactie tegen de schildklier, ook als de TSH nog normaal is. Een grote analyse van 19 cohorten met ruim 47.000 zwangerschappen (Korevaar en collega's, JAMA 2019) vond dat zowel subklinische hypothyreoïdie als anti-TPO-positiviteit samenhing met een hogere kans op vroeggeboorte. Wie een verhoogd TSH heeft, of herhaalde miskramen, laat daarom ook de antistoffen bepalen.
Wat je laat meten en wanneer
- TSH als eerste stap; dit zit in de cycluspakketten van Elly.
- FT4 om te zien of het schildklierhormoon zelf nog normaal is.
- Anti-TPO bij een afwijkende TSH, bij bekende schildklierziekte in de familie of bij herhaalde miskramen.
TSH is niet afhankelijk van de cyclusdag. Prik bij voorkeur 's ochtends en zonder biotine-supplementen in de dagen ervoor, omdat die de meting kunnen verstoren.
Samengevat
Een TSH boven de bovengrens hoort behandeld te worden voor je zwanger wordt. Zit je tussen 2,5 en 4, dan is de uitslag een reden voor een gesprek met je arts, zeker als er antistoffen zijn of je een ivf-traject ingaat. Een goed ingestelde schildklier is een van de eenvoudigste dingen die je zelf kunt regelen voor een zwangerschap.
Bronnen
- Alexander EK, Pearce EN, Brent GA, et al. 2017 Guidelines of the American Thyroid Association for the Diagnosis and Management of Thyroid Disease During Pregnancy and the Postpartum. Thyroid. 2017;27(3):315–389. doi:10.1089/thy.2016.0457
- Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Subclinical hypothyroidism in the infertile female population: a guideline. Fertility and Sterility. 2015;104(3):545–553. doi:10.1016/j.fertnstert.2015.05.028
- Korevaar TIM, Derakhshan A, Taylor PN, et al. Association of Thyroid Function Test Abnormalities and Thyroid Autoimmunity With Preterm Birth: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA. 2019;322(7):632–641. doi:10.1001/jama.2019.10931