Vitamine D is een van de meest gemeten bloedwaarden in Nederland, en in de winter heeft een groot deel van de bevolking een tekort. Er wordt veel beweerd over vitamine D en vruchtbaarheid. Dit is wat het onderzoek werkelijk laat zien.
Wat je meet
De bloedtest bepaalt 25-hydroxyvitamine D, de opslagvorm. De Endocrine Society noemt waarden onder 50 nmol/L (20 ng/mL) een tekort en adviseert 75 nmol/L (30 ng/mL) of hoger als streefwaarde. In Nederland hanteren laboratoria meestal 50 nmol/L als ondergrens. Wie een donkere huid heeft, weinig buiten komt, bedekkende kleding draagt of een hoog BMI heeft, loopt meer risico op een tekort.
Het verband: vrouwen met genoeg vitamine D worden vaker zwanger
Chu en collega's bundelden in 2018 elf onderzoeken bij ruim 2.700 vrouwen die een ivf- of icsi-behandeling ondergingen. Vrouwen met een voldoende vitamine D-status hadden een hogere kans op een levendgeboren kind dan vrouwen met een tekort (odds ratio 1,33). Ook de kans op een positieve zwangerschapstest en een klinische zwangerschap lag hoger. Dat is een duidelijk verband.
Maar: extra slikken hielp niet in de grootste studie
Een verband is geen oorzaak. Vrouwen met een goede vitamine D-status komen vaker buiten, bewegen meer en hebben vaker een gezond gewicht, en dat kan het verschil verklaren. De echte test is een gerandomiseerde studie. De Italiaanse SUNDRO-trial (Somigliana en collega's, 2021) gaf 630 vrouwen met een lage vitamine D vóór hun ivf-behandeling één hoge dosis vitamine D3 of een placebo. De kans op een zwangerschap verschilde niet tussen de groepen.
De eerlijke conclusie tot nu toe: een tekort aanvullen is verstandig voor je botten, spieren en algemene gezondheid, en het is niet bewezen dat het je kans op zwangerschap vergroot.
Waarom je het toch wilt weten bij een kinderwens
- De Gezondheidsraad adviseert zwangere vrouwen standaard 10 microgram vitamine D per dag te slikken; een groot tekort kost maanden om aan te vullen, dus start je liever vóór de zwangerschap.
- Bij PCOS komt een tekort vaker voor, en er zijn aanwijzingen dat aanvullen de insulinegevoeligheid en de cyclus iets verbetert; het bewijs is nog beperkt.
- Een tekort geeft vage klachten (vermoeidheid, spierpijn) die makkelijk worden toegeschreven aan iets anders.
Wat een uitslag betekent
| 25-OH-vitamine D | Betekenis |
|---|---|
| < 30 nmol/L | Ernstig tekort: aanvullen, overleg met je huisarts over de dosering |
| 30–50 nmol/L | Tekort: dagelijks supplement, hermeten na drie maanden |
| 50–75 nmol/L | Voldoende volgens de Nederlandse ondergrens |
| > 75 nmol/L | Optimaal volgens de Endocrine Society |
Meer is niet beter: zeer hoge doseringen zonder controle kunnen het calcium in het bloed te hoog maken.
Bronnen
- Chu J, Gallos I, Tobias A, Tan B, Eapen A, Coomarasamy A. Vitamin D and assisted reproductive treatment outcome: a systematic review and meta-analysis. Human Reproduction. 2018;33(1):65–80. doi:10.1093/humrep/dex326
- Somigliana E, Sarais V, Reschini M, et al. Single oral dose of vitamin D3 supplementation prior to in vitro fertilization and embryo transfer in normal weight women: the SUNDRO randomized controlled trial. American Journal of Obstetrics and Gynecology. 2021;225(3):283.e1–283.e10. doi:10.1016/j.ajog.2021.04.234
- Holick MF, Binkley NC, Bischoff-Ferrari HA, et al. Evaluation, Treatment, and Prevention of Vitamin D Deficiency: an Endocrine Society Clinical Practice Guideline. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 2011;96(7):1911–1930. doi:10.1210/jc.2011-0385